منابع علم و ابزار شاخت را فراهم كرده است ؟ آيا خداوند او را بدين امور مجهّز كرده كه آنها را با خود به گور ببرد ؟ ناخوش‌ترين پديده نزد خداوند متعال آن است كه اين موجود ارجمند در حلقه‌اى ميان تهى ، همچنان بگردد و در پايان ، در نقطه‌اى بايستد كه از آن آغاز كرده بود . برخى از مردم از يك انديشمند ، نويسنده و خطيب تنها توقّع دارند كه به آنها همان سخنانى را بگويد كه پيشتر گفته است ، زيرا مردم مىخواهند با شنيدن داستانها و داده‌هايى زندگى خود را سر كنند كه پيشتر بديشان گفته شده است ، امّا اگر يك پژوهشگر و يا نويسنده بكوشد آفاق جديدى را بگشايد ، آنها هم از او و هم از اين آفاق نو پديد مىهراسند و شايد پس بنشينند و در صدد يافتن عرصه‌هايى آسانتر بر آيند . در آسانى ، هيچ نشانه‌اى از شجاعت و دلاورى نهفته نيست ، زيرا آدمى بايد پيوسته بكوشد عرصه‌هاى نوينى را بگشايد و هر كه دو روزش همسان باشد زيانمند است و آيا شما شجاعى زيانمند را ديده‌ايد ؟ شجاعت با رستگارى و سود ، همراه است و از قديم گفته‌اند : « هر كه جسور و دلير باشد به‌خوشى و لذت رسد . » « 1 » ، كدام لذّت شيرين‌تر و بهره رسانتر از لذّت شناخت است . علم را با نوشتن جاودان كنيد در محدودهء اين سخن مىتوان گفت كه اصول و تكاليفى در ميان است كه يك طالبِ شناخت بايد آنها را جدّى بگيرد تا فايده‌اى پرتو فشانتر و برتر براى او رخ نمايد : 1 - پس از آن كه او كوشيد به افق شناخت نايل آيد ، يك اصل اين است كه تمام جزئياتى را كه در شناخت بدان دست يافته ثبت كند ، شايد كه فردا در طول مسير و تلاش خويش از آنها بهره بَرد و چه بسا تنها يك ورق علم كه آدمى آن را پس از

--> ( 1 ) - يك ضرب المثل عربى است كه مىگويد : « فازَ بِاللَّذاتِ مَنْ كانَ جَسوراً » . ( مترجم )